Raport z badań „Młodzież 2025”, opracowany przez Centrum Badania Opinii Społecznej (CBOS) na zlecenie Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom, ukazuje zróżnicowany obraz młodego pokolenia.
Zauważalny jest spadek spożycia alkoholu oraz narkotyków, jednak równocześnie rośnie poziom stresu oraz problemy ze zdrowiem psychicznym. Nietradycyjne substancje psychoaktywne ustępują miejsca takim czynnikom jak samotność, presja oraz trudności z adaptacją w dynamicznie zmieniającym się otoczeniu.
Spadek używania alkoholu i narkotyków
Wyniki raportu są optymistyczne w kontekście zmniejszenia zachowań ryzykownych związanych z używkami. W stosunku do roku 2021 zaobserwowano wyraźny spadek zarówno w zakresie spożycia alkoholu, jak i liczby młodych ludzi przyznających się do upijania się. Podobnie sytuacja wygląda w przypadku narkotyków, gdzie maleje liczba osób używających marihuany, a coraz więcej uczniów deklaruje brak wiedzy na temat miejsc zakupu tych substancji, co może sugerować skuteczność działań profilaktycznych.
Przejrzystość zmian w paleniu nikotyny
Tradycyjne papierosy stają się coraz mniej popularne, a regularne palenie deklaruje jedynie niewielki procent uczniów. Zmienia się jednak postać uzależnienia – e-papierosy są używane przez jedną trzecią badanych, stając się powszechnym nawykiem, choć ich szkodliwość nie jest mniejsza.
Problemy ze zdrowiem psychicznym
Znaczące zmartwienie stanowi kondycja psychiczna młodzieży. Badania ujawniają najwyższy dotąd poziom stresu wśród uczniów szkół ponadpodstawowych oraz spadek poczucia docenienia, co szczególnie dotyczy dziewcząt. Nowe narzędzie do oceny depresji wskazuje, że ponad 40% badanych doświadcza umiarkowanych lub nasilonych symptomów depresyjnych, co jest znacznie wyższym wynikiem niż w przypadku dorosłych mieszkańców Polski. Problemy te często łączą się ze stresem szkolnym, przemocą rówieśniczą, złymi relacjami w rodzinie oraz problematycznym korzystaniem z internetu.
Szkoła jako miejsce nowych zagrożeń
Mimo spadku używek, coraz więcej uczniów donosi o spotkaniach z alkoholem, papierosami i narkotykami w szkołach. Liczne przypadki przemocy rówieśniczej również budzą obawy, gdyż ponad połowa młodzieży doświadczyła chociaż jednego jej rodzaju.
Internet a zdrowie młodych ludzi
Średni czas spędzany w internecie to około pięciu godzin dziennie. Mimo, że czas ten nie wzrasta, zmienia się sposób korzystania z sieci. Wiele uczniów przyznaje, że zbyt długie korzystanie z internetu prowadzi do zaniedbań w nauce oraz braku snu, a część z nich uważa, że życie bez internetu byłoby nudne. Kwestia problemowego korzystania z sieci powiązana jest również z gorszym samopoczuciem psychicznym oraz większą skłonnością do sięgania po alkohol.
Wzrost zjawiska hazardu online
Uczestnictwo młodzieży w hazardzie, zwłaszcza online, znacznie wzrasta. Obejmuje to nie tylko nową formę rozrywki, ale również kumulację zachowań ryzykownych, gdzie osoby angażujące się w hazard często sięgają po alkohol oraz narkotyki.
Rola rodziny jako czynnika ochronnego
Pomimo wielu problemów społecznych, pozytywnym elementem pozostają relacje rodzinne. Młodzi ludzie oceniają je pozytywnie, a bliskie więzi rodzinne ograniczają sięganie po używki, wskazując na ich znaczenie w ochronie przed ryzykownymi zachowaniami.
Bezpieczeństwo i aspiracje młodzieży
W obliczu obaw związanych z wojną, bezpieczeństwem międzynarodowym oraz nierównościami społecznymi, młodzież ceni sobie wartości relacyjne, takie jak miłość czy przyjaźń, które wydają się ważniejsze niż sukces materialny.
Wnioski końcowe
Raport „Młodzież 2025” ukazuje zmieniający się profil zagrożeń. Mimo spadku sięgania po używki, problemy psychiczne oraz emocjonalne przeciążenie stają się kluczowe. Sugeruje to, że przyszłe działania profilaktyczne powinny obejmować również wsparcie w zakresie zdrowia psychicznego, emocjonalnej odporności oraz kompetencji społecznych.