Zakres ochrony konserwatorskiej jest kluczowy dla możliwości lokalizacji stadionu na terenach 'Elanexu'. Odpowiedzialność za decyzje, które podnoszą ten poziom, spoczywa na służbach konserwatora zabytków. Postanowienia te zapadły po przedstawieniu wstępnych koncepcji budowy stadionu, a argumenty przedstawione przez miasto nie zostały uwzględnione.
Delegatura w Częstochowie oraz Wojewódzki i Generalny Konserwator Zabytków byli świadomi planów dotyczących lokalizacji nowego stadionu piłkarskiego na terenach 'Elanexu', co wynikało z prezentacji miasta, medialnych doniesień oraz pisma i odwołań skierowanych przez miasto w trakcie postępowania konserwatorskiego. Już na etapie przygotowania wstępnego studium wykonalności budowy stadionu w 2024 roku, przedstawiciele firmy pracującej dla miasta uzyskali potwierdzenie od służb konserwatorskich dotyczące zakresu ochrony obiektów 'Elanexu'.
Przed podjęciem decyzji o rozszerzeniu ochrony konserwatorskiej przeprowadzono oględziny terenu z udziałem przedstawicieli miasta i urzędników konserwatorskich (25.03.2025). Generalna Konserwator Zabytków odwiedziła 'Elanex' 16.04.2026, co miało miejsce przed podtrzymaniem decyzji o rozszerzonej ochronie zespołu w imieniu Ministra Kultury.
Wojewódzki Konserwator Zabytków podkreślił, że nie uzgadniał żadnego dokumentu dotyczącego budowy stadionu, ponieważ miasto nie dysponowało jeszcze odpowiednim dokumentem mogącym być formalnie ocenianym przez służby konserwatorskie. Kluczowym tematem postępowania była ochrona terenów byłego 'Elanexu'.
Postępowanie konserwatorskie rozpoczęło się po przedstawieniu przez miasto wstępnej koncepcji budowy stadionu oraz po pojawieniu się perspektywy licytacji komorniczej nieruchomości byłego zakładu, co opóźniło tę licytację.
Miasto złożyło odwołanie od decyzji wojewódzkiego konserwatora, które w ich ocenie idzie zbyt daleko, obejmując cały zespół budynków i gruntów. Odwołanie miało na celu umożliwienie dokładniejszego planowania rewitalizacji terenu, w tym kształtu planowanego stadionu. Niestety, blisko roczne oczekiwanie na decyzję zakończyło się jej podtrzymaniem przez Ministerstwo Kultury.
W oczekiwaniu na wyniki odwołania, miasto wygrało licytację komorniczą dotycząca terenów 'Elanexu', co stwarza realniejszą perspektywę rewitalizacji tej części Starego Miasta. Władze miasta planują w projekcie 'Przędzalni Przyszłości' inne inwestycje rewitalizacyjne, takie jak działalność mieszkaniowa, hotelowa, biurowa oraz usługowa. Przejęcie terenu jest niezbędne do dalszych prac nad koncepcją stadionu, w tym stworzenia programu funkcjonalno-użytkowego oraz przyszłego projektu budowlanego, ponieważ na terenie nie będącym własnością miasta niemożliwe jest angażowanie środków publicznych poza wstępnym studium wykonalności.
Przedstawiciele klubu 'Raków' wspierali lokalizację stadionu w obszarze 'Elanexu', dostrzegając w tym potencjał do realizacji publiczno-prywatnego projektu. Miasto konsekwentnie działało na rzecz pozyskania terenu, co zakończyło się sukcesem, otwierając perspektywy na dalsze działania.
Jednak patrzenie służb konserwatorskich różni się od wizji miasta, które szeroko przedstawiało argumenty dotyczące ochrony wartościowych elementów zespołu 'Elanexu'. Niestety, nie znalazły one odzwierciedlenia w decyzjach wojewódzkiego konserwatora ani w procesie odwoławczym w Ministerstwie Kultury.
Instytucje publiczne mają prawo do samodzielnych decyzji zgodnie ze swoimi kompetencjami, ponosząc przy tym odpowiedzialność za ich efekty.
Obecnie miasto prowadzi dialog z zarządem klubu Raków w celu znalezienia najlepszego, być może alternatywnego rozwiązania dla lokalizacji planowanego stadionu.